“Wij brengen het verleden weer tot leven”: West-Vlaams archeologiebedrijf onderzocht meer dan 1.000 skeletten van Gentse Sint-Baafskathedraal

Meer dan 1.000 skeletten die bij opgravingen aan de Gentse Sint-Baafskathedraal aan het licht kwamen, zijn tot in de kleinste details onderzocht door een rasecht West-Vlaams archeologiebedrijf. Voor Ruben Willaert NV was het opnieuw een huzarenstukje, al is het lang niet het enige. “Dit soort projecten schenkt ons enorm veel voldoening”, zegt zaakvoerder Ruben Willaert. “Want wie het verleden begrijpt, is gewapend voor de toekomst.”

Tussen 2019 en 2021 werden bij grootschalige opgravingen rond de Sint-Baafskathedraal in Gent 1.057 skeletten blootgelegd. De oudste exemplaren gaan zelfs terug tot de elfde en twaalfde eeuw. Ze kregen een laatste rustplaats op het voormalige parochiekerkhof.

De beenderen werden grondig onderzocht door het team van het Brugse archeologiebedrijf Ruben Willaert NV en dat leverde bijzondere inzichten op. “Via stalen die we aan het bekken namen, konden we zelfs de laatste maaltijd van enkele overledenen gedeeltelijk reconstrueren”, stelt Ruben Willaert (47). “Wonderbaarlijk dat we negenhonderd jaar na hun sterfdatum konden achterhalen dat ze nog honing, anijs, kruidnagel en wijn hadden genuttigd.”

Willaert stond in 2001 aan de wieg van het om en bij de 42 medewerkers tellende bedrijf. “Ik ben aanvankelijk gestart met restauratie dankzij een documentaire over het restaureren van De Nachtwacht van Rembrandt die ik in mijn tienerjaren heb gezien. Dit fascineerde me zo hard dat ik uiteindelijk een masterdiploma in conservatie-restauratie heb behaald. Mijn allereerste opdracht zal ik nooit vergeten: aan het operagebouw van Gent heb ik zes maanden lang gevelmedaillons onder handen genomen.”

Drie pijlers

Dat hij ook de archeologieweg ingeslagen is, heeft Ruben aan zijn echtgenote te danken: Janiek De Gryse. “Tijdens een restauratieopdracht in Brugge was zij als archeologe in een bouwput aan de slag. Niet lang nadat we een koppel vormden, werd de archeologiesector geprivatiseerd. Janiek stapte mee in mijn zaak en we hebben onze activiteiten uitgebreid.”

Vandaag steunt het bedrijf op drie pijlers. “Archeologie, restauratie en onderzoek gaan bij ons hand in hand”, legt Ruben Willaert uit. “Binnen onze restauratieafdeling focussen we ons op de restauratie van roerende of kleine onroerende kunstvoorwerpen. Denk aan schilderijen en beelden, maar ook voor een klein altaar mogen ze nog steeds bij ons aankloppen. “

De afdeling Onderzoek en Diagnostiek is tegenwoordig de groeipoot. “Hier voeren we bouwhistorisch, -technisch, -fysisch en materiaaltechnisch onderzoek uit en brengen we de geschiedenis en de staat van het gebouw in kaart. Hoe werd het gebouw origineel gebouwd, welke bouwfasen zijn er aanwezig, welke materialen zijn gebruikt, in welke staat zijn de materialen en hoe werd alles afgewerkt. We maken als het ware een röntgenfoto van een gebouw.”

“Deze onderzoeken zijn een belangrijke basis voor de aannemer en architect, maar ook voor de bouwheer om de effectieve kost van de verbouwing in kaart te brengen. Meten is weten. Tegelijk zijn we voldoende realistisch om te beseffen dat tijdens een onderzoek niet alles in kaart gebracht kan worden. Maar als het grootste deel al door een onafhankelijk bedrijf is onderzocht, zetten we een stap in de juiste richting om snel en kostenbeheersend te renoveren. Naast de onderzoeken voeren we ook proefrestauraties uit. Dit geeft de klant en architect een beeld van het hoe het eindresultaat eruit kan zien.”

Het leeuwendeel van de tijd gaat echter naar archeologie. “Hier maken we archeologienota’s, een niche waar we in eigen land marktleider in zijn. Deze nota’s zijn verplichte bijlagen bij de bouwvergunning indien het terrein aan bepaalde criteria voldoet. Daarnaast voeren we archeologische boringen, proefsleuven en proefputten uit. Indien er tijdens die vooronderzoeken een archeologische site ontdekt is, kunnen we ook de effectieve opgraving uitvoeren.”

Snelheid

De transparantie die Ruben Willaert en zijn team aan de dag leggen, zorgen ervoor dat klanten opnieuw aankloppen. “Dat zijn vaak architecten, maar evengoed particulieren, bedrijven, projectontwikkelaars en overheidsinstellingen. Uit heel Vlaanderen. Naast onze vestiging in Brugge hebben we ook een een afdeling in Geel – die we op 1 april naar Beringen verhuizen. Zo kunnen we overal snel en flexibel in actie treden.”

Die snelheid beschouwt Ruben als een van de grote troeven van zijn onderneming. “Naast het feit dat we voor een integrale aanpak gaan”, beklemtoont hij. “We staan voor een a- tot z-verhaal en dankzij ons partnerschap met United Experts Group hebben we ook toegang tot een brede waaier aan diensten die we onze eigen klanten kunnen aanbieden.”

Voldoening

Bij Ruben Willaert richten ze elke dag hun blik op vervlogen tijden, maar op een innovatieve manier. “Want wie het verleden begrijpt, is gewapend voor de toekomst. Dat wij die opnieuw mogen laten herleven, beschouwen we als een enorme eer.”

“We leggen mee de waarheid bloot. Het is al regelmatig gebeurd dat theoretische veronderstellingen volledig herbekeken moesten worden nadat wij aan het graven gingen. Zo herschrijf je een deeltje van de geschiedenis. En dat zorgt voor veel voldoening.”

Net daarom heeft Ruben Willaert, samen met zijn echtgenote en haar collega Shari Eggermont, in 2025 de stichting Onvoltooid Verleden Tijd in het leven geroepen. “Zo willen we archeologie en erfgoed dichter bij de mensen brengen. Wetenschappelijk onderzoek, waarbij doorgedreven studies worden uitgevoerd die nieuwe inzichten opleveren, vertalen we naar het grote publiek. Maar we vertellen evengoed erfgoedverhalen om mensen te informeren, inspireren en enthousiasmeren.”

De komende jaren wil Ruben Willaert nog verdere stappen zetten. “Zeker op vlak van onderzoek & diagnostiek willen we uitgroeien tot de absolute referentie”, aldus Ruben. “We willen meer dan ooit een betrouwbare partner zijn voor architecten, bouwheren en andere klanten. De onbekende factoren tot op microscopisch niveau in kaart brengen, dat is ons doel.”

The post “Wij brengen het verleden weer tot leven”: West-Vlaams archeologiebedrijf onderzocht meer dan 1.000 skeletten van Gentse Sint-Baafskathedraal is provided by KW.be.