In de GO Basisschool Ter Elzen in Wijtschate werd onlangs een nakomeling aangeplant van de vredeseik uit Kemmel. De eik overleefde de Eerste Wereldoorlog en staat symbool voor het oorlogsverleden en het daarbij horende vluchtelingendrama in de streek. Alles kadert in het project Westhoekeiken, waarbij het de bedoeling is om overal in de Westhoek en daarbuiten Vredeseiken te planten. “Een krachtige boodschap voor vrede.”
“De nakomeling van de Vredeseik werd bewust geplant op het terrein van GO Basisschool Ter Elzen in Wijtschate. De moederboom staat symbool voor vrede en levenskracht. De boom overleefde als enige in de omgeving het geweld van de Eerste Wereldoorlog. Hopelijk groeit dit nog jonge boompje uit tot een ferme kanjer op school!”, postte boswachter Erwin Verfaillie na de aanplant van de boom op zijn Facebookpagina.
Veteranenboom
De Vredeseik is te vinden op in de Noordstraat in Kemmel, op de hoek van een weide. Het is een heel bijzondere boom, een knoteik die naar schatting 150 jaar oud is. Deze eik is een ‘veteranenboom’, een oude boom die getekend is door het leven en een symbolische waarde heeft. Tijdens de Slag om de Kemmelberg in april 1918 – de boom was toen zo’n 50 jaar oud – werd de top van de kruin geschoten, waardoor hij zijn specifieke vorm kreeg.
“Het duurde tot 1977, toen Jan Hardeman en Marieke Demeester in Heuvelland de vzw Elfnovembergroep oprichtten, dat de boom werd opgemerkt”, zegt Michel Vandeweghe van Westhoek Vredeshoek. “Ze kozen de knoteik als symbool voor hun werk, namelijk het herinneren van het oorlogsgebeuren en het vluchtelingendrama dat in deze regio plaatsvond. Zo ontstond het unieke volksproject: ‘Nooit brengt een Oorlog Vrede’ en werd de ‘Gedachtenistuin’ in Westouter daar de blijvende getuige van. In 2014 – 2018 werd de Eerste Wereldoorlog uitvoerig herdacht en ontstond hieruit het vredesinitiatief ‘Westhoek – Vredeshoek’.”
Vandaaruit werd rond de knoteik het project Westhoekeiken gestart, waarbij op verschillende plaatsen in de Westhoek en ver daarbuiten eiken worden aangeplant uit vruchten van de ‘veteranenboom’.
Westhoekeiken
Stefaan Decrock, die mee in de werkgroep rond het project zit, verzamelde in twee jaar tijd 40 eikels van de boom. “Ik woon dichtbij de eik en passeer er bijna dagelijks”, vertelt Stefaan. “Het was voor mij dus eenvoudig om de eikels te rapen. Ik deed een experiment om nakomelingen van deze reus te verzekeren. Ik stopte 241 eikels in een plastieken vochtige zak en legde die buiten in de zon op een tafeltje. Al snel gaven 61 eikels een teken van leven. Ik plantte ze allemaal in een potje en gaf ze de kans om te groeien.”
In winter van 2021 – 2022 werden er boompjes afkomstig van de eikels aangeplant op de flank van de Rodeberg op domein van het Agentschap Natuur en Bos (ANB). Ze vormden een eerste bosje afstammelingen van de veteraneneik. Ondertussen is ook het VTI van Poperinge eikels van de boom aan het opkweken.
“Het is in eerste instantie de bedoeling om de gemeenten te stimuleren een eik te planten, zodat we een vredeslint langs de frontlijn bekomen”, zegt Stefaan. “We willen daarbij ook over de grens gaan, richting Frankrijk. Er werden al nakomelingen van de eik geplant in Reninge en in het Franse Saint-Omer bij een nazaat van een Franse soldaat die sneuvelde in de omgeving van Ieper. Ook aan de bank van Piet Hardeman in Heuvelland zijn er een paar in de aarde gestopt.”
Goed beheren
Hoewel er volop aan zijn nakomelingen wordt gewerkt, ziet het er op dit moment niet naar uit dat de Vredesboom zal afsterven. Erkend boomdeskundige Tom Joye bestudeerde de boom. Het resultaat van dat onderzoek resulteerde in een actieplan om de boom op een goede manier te beheren. Na een eerste onderzoek verlegde Regionaal Landschap Westhoek (RLW) de brug naar de boom, om de wortelzone wat beter af te schermen. In overleg met de gemeente Heuvelland, RLW en de dienst Onroerend Erfgoed werden bijkomende beheermaatregelen uitgetekend. Zo zal de boer die het gras maait alert zijn om de niet te beschadigen. Ook zal er in de weide de komende jaren minder vee grazen, waardoor de wortelzone meer wordt gespaard. Een onoordeelkundige snoei is uit den boze. Bij grote neerslag dreigt er op de plaats wel ernstige bodemerosie, en daarom worden anti-erosiemaatregelen voorzien in afspraak met de landbouwer.
“Het is tenslotte de bedoeling dat er in 2026 een tentoonstelling komt rond het bomenproject”, zegt Stefaan Decrock. “We betrekken daarbij kunstenaars. En als basis voor de expo willen we, in samenwerking met Regionaal Landschap, de mensen in de regio opnieuw laten kennismaken met de boom.”
The post Eikels van vredeseik uit Kemmel geplant aan Basisschool Ter Elzen in Wijtschate: “Boom overleefde Eerste Wereldoorlog” is provided by KW.be.
